Ludność wiejska pod rządami nazistów

Rolnictwo w Wielkopolsce stanowiło do wybuchu II wojny światowej dominujące zajęcie zamieszkałej tu ludności, a chłopi byli najliczniejszą grupą społeczną. Do tej społeczności należeli także ziemianie, duchowieństwo, nauczyciele pracujący na wsi, a także rzemieślnicy reprezentujący tradycyjne gałęzie rzemiosła wiejskiego, takie jak: kowalstwo, kołodziejstwo, stelmacharstwo, ciesielstwo, bednarstwo, garncarstwo czy powroźnictwo. Z pracy w rolnictwie utrzymywali się robotnicy rolni oraz urzędnicy. Ważne miejsce w tej społeczności zajmowali ziemianie, którzy w większości cieszyli się zasłużonym prestiżem ze względu na swoje niedawne zaangażowanie w walkę narodowowyzwoleńczą oraz propagowanie idei postępu i pracy organicznej. Wspierali oni rozwój wielu instytucji i towarzystw oraz czynnie angażowali się w życie lokalnej społeczności. Pełnili w stosunku do mieszkańców wsi funkcje paternalistyczne. Duże znaczenie w życiu codziennym wsi odgrywali także przedstawiciele duchowieństwa.
W ten ustabilizowany i tradycyjny świat wdarła się wojna, w wyniku której sytuacja ludności wiejskiej uległa diametralnej zmianie. Początkowo na wsi zapanował chaos, część ludności uciekała na wschód nawet z żywym inwentarzem, a ci którzy zostali, zachowywali się bardzo różnie. Zdarzały się niestety kradzieże opuszczonych domów i akty wandalizmu. Aby przeciwdziałać rabunkom, a także chronić życie oraz mienie prywatne i państwowe, powstała na wsi straż obywatelska, która lokalnie stawiała zbrojny opór Niemcom, za co w większości jej członkowie zapłacili życiem. W toku działań wojennych na skutek bombardowań i pacyfikacji spłonęło doszczętnie 201 wsi w woj. łódzkim i 4 w poznańskim. Ludność cywilną dotknęły szykany dotąd niespotykane. Najeźdźcy stosowali bowiem odpowiedzialność zbiorową – za wykroczenia jednostki karali całą społeczność. W pierwszych dwóch miesiącach wojny śmierć poniosło kilka tysięcy osób. Można z całą pewnością stwierdzić, iż z dniem 1 września 1939 roku rozpoczął się dla Polaków i Żydów okres terroru i życia w poniżeniu.